De Gids (1): bibliotheken

De Groene Amsterdammer van deze week (nr. 42) gaat vergezeld van De Gids 2012, nr. 7. Een speciaal jubileumnummer ter gelegenheid van het 175-jarig bestaan van De Gids. Een van de bijdragen is het artikel Vergankelijke roem door Boudien de Vries. Zij vestigt de aandacht op het werk van drie vrouwelijke auteurs uit het victoriaanse tijdperk. De romans en verhalen van Eugenie Marlitt (pseudoniem van de Duitse schrijfster Friederieke Henriette Christiane Eugenie John) en Ouida (pseudoniem van de Engelse schrijfster Marie Louise de la Ramé). En de misdaadromans van de eveneens Engelse Mary Elisabeth Braddon. Voor mij zijn het totaal onbekende namen.
Volgens De Vries zijn deze vergeten geraakte auteurs toe aan een nieuwe waardering. Want ondanks het ontbreken van goede oplage- en verkoopcijfers in de negentiende eeuw, heeft zij genoeg aanwijzingen gevonden (o.a. in Worldcat) voor de stelling dat deze dames echte bestsellerauteurs waren. Bovendien bereikten zij waarschijnlijk een nog groter lezerspubliek dan de oplagecijfers doen vermoeden, omdat eind 19e eeuw de openbare bibliotheek in opkomst was. Lezers van Marlitt, Ouida en Braddon hoefden hun boeken niet altijd te kopen, maar konden ze in (sommige) bibliotheken lenen.

De Vries gaat in de tweede helft van haar artikel in op enkele belangrijke voorlopers van de Openbare Bibliotheek. Zij onderscheidt daarbij twee typen: uitleenbibliotheken en commerciële bibliotheken. Uit het vervolg is op te maken dat het gaat over de volksbibliotheken (zowel de oorspronkelijke Nutsbibliotheken, als de latere confessionele volksbibliotheken) en de winkelbibliotheken. Vermakelijk om te lezen is hoe deze uiteenlopende bibliotheken zich van elkaar trachtten te onderscheiden op grond van hun boekenaanbod. De Vries spitst dat vooral toe op werken van genoemde drie auteurs.

Ik schreef enige tijd geleden een serie blogposts over ruil- en andere minibibliotheken. In deze trend –als je van een trend mag spreken – zie ik wel wat raakpunten met die bibliotheken uit vroeger tijden. De belangstelling voor boeken, het leesplezier, maar ook de sociale doelstellingen (leesbevordering, gratis gebruik) waarmee deze leesvoorzieningen waren omgeven, zijn ook nu, in allerlei informele bibliotheekvarianten, waarneembaar.

Meer:

P. Schneider: Nederlandse bibliotheekgeschiedenis: van librije tot virtuele bibliotheek. (1997) (Google Boeken)

.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s