Entropa

Mijn eerste blogpost, 10 nov. 2007, ging over een kunstwerk van Claes Oldenburg en Coosje van Bruggen: “From the Entropic Library”. Het begrip entropie blijkt voor meer kunstenaars een aantrekkelijk begrip.

De Tsjechische kunstenaar David Cerny ontwierp voor de Raad van Europa een kunstwerk, dat op 15 januari j.l. werd gepresenteerd. Het geheel lijkt op een gigantisch frame uit de modelbouw, waarin de 27 Europese lidstaten als onderdelen of puzzelstukken zijn gemonteerd. De manier waarop sommige landen zijn uitgebeeld veroorzaakte veel opschudding.

foto skynewsDe naam Entropa (een samentrekking van entropie en Europa) maakt duidelijk dat Cerny een eigen visie op Europa aanhangt. Op zijn website zegt hij daar zelf over: “Europe is unified by its history, culture and, in recent years, also by a jointly created political structure. More or less diverse countries are intertwined by a network of multidimensional relationships that, in effect, results in an intricate whole. From within, we tend to focus on the differences between the individual European countries. These differences include thousands of important and unimportant things, ranging from geographical situation to gastronomy and everyday habits. The EU puzzle is both a metaphor and a celebration of this diversity.”
[…] “Grotesque hyperbole and mystification belongs among the trademarks of Czech culture and creating false identities is one of the strategies of contemporary art.  The images of individual parts of Entropa use artistic techniques often characterised by provocation”.
Overdrijving, satire, provocatie, mystificatie, Cerny heeft een reputatie hoog te houden als rebels kunstenaar. Beroemd werd hij door in Praag een oorlogsmonument, een Russische tank (1, 2), roze te schilderen (1991).

Met zijn Entropa installatie steekt hij opnieuw een lont in het kruitvat. Maar in dit geval is het de vraag of hij zijn hand niet een beetje overspeeld heeft. Hij moest bekennen dat hij het werk voornamelijk zèlf had gemaakt. Dat de toegezegde 26 andere kunstenaars uit de geportretteerde landen een verzinsel waren. En dat hij desgewenst onderdelen zou verwijderen als het betreffende land zich beledigd voelde. Het onderdeel van Bulgarije (een compilatie van hurktoiletten) schijnt volgens de laatste berichten nu bedekt te zijn met een zwart lapje.

Maar Cerny krijgt ook steunbetuigingen. Lees bijvoorbeeld het commentaar van Marina Hyde (columnist in The Guardian): “The Czech sculpture that left diplomats gasping is an ideal metaphor for a union which functions despite its many grudges.
[…] The point of all this is, if Entropa alludes to entropy, namely a measure of the disorder of any system, then Cerny’s piece of public art is an unalloyed triumph. Not only has it provoked mass debate, and added to the gaiety of nations, but it has become a sort of self-fulfilling prophecy.”

Ook al zou je Entropa beschouwen als een kwajongensstreek, het is er zeker een van formaat (252 vierkante meter, 8 ton gewicht). Ik heb daarom wel bewondering voor de manier waarop Cerny zich de rol van Europese hofnar aanmeet (“we wanted to find out if Europe is able to laugh at itself”).

In die rol is hij verwant aan de pop art beweging, waar ook Claes Oldenburg toe gerekend wordt. Deze dagen was er het bericht dat Coosje van Bruggen, echtgenote van Claes Oldenburg en medeontwerpster van “From the entropic library”, zaterdag 10 januari overleed. Enkele dagen voor de presentatie van Cerny’s “Entropa.”

Cerny is niet de man die veel tekst en uitleg geeft bij het begrip entropie. Daarvoor kun je beter te rade gaan bij Donald Kuspit, hoogleraar kunstgeschiedenis aan Stony Brook University, NY. Hij schreef een uitvoerig artikel over het werk van twee kunstenaars, Thomas Chimes en Lynda Benglis. Daarin gaat hij ook in op de betekenis van het begrip entropie in de kunst. (Kuspit, Donald. “The Advance of Beauty”  op artnet.com, May 13, 2008. (Zie dit overzicht. De link naar het betreffende artikel werkt echter niet meer, 8 dec. 2015 – JHK)
Modern art is about the creating of negative rather than positive beauty — beauty pataphysically (*) informed with death rather than beauty that removes its sting, indeed, seems to transcend it once and for all time: traditional religious eternal beauty. But modern art has come to seem more entropic — a sum of destructions, to generalize Picasso’s famous remark — than beautiful. It seems more intent on subversion than celebration, on causing pain than conveying pleasure. Grotesquely distorting appearances is not exactly re-vitalizing them.
[…]The modern world is more realistically entropic than ever, which is why the pataphysical (*) beauty of their art is more necessary than ever”.

(*) verwijzing naar het surrealisme: ‘patafysica was een filosofisch, pseudowetenschappelijk concept bedacht door de Franse surrealist Alfred Jarry (1873-1907).

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s