Ewoud Sanders: maak je eigen digitale bibliotheek

Bijgewerkt 30-01-2014]. Dinsdag 1 september.  - Vandaag ben ik aanwezig bij de 18e Bert van Selm-lezing, locatie: Lipsiusgebouw, Leiden. Het is een jaarlijks terugkerende lezing ter nagedachtenis van Bert van Selm (1945-1991), een Nederlandse neerlandicus, boekhistoricus en bibliograaf. Hij was o.a. een specialist op het gebied van de boekwetenschap. In 1989 werd hij bijzonder hoogleraar in de geschiedenis van de boekhandel en uitgeverij vanwege de Dr. P.A. Tiele Stichting.
Dit keer wordt de lezing verzorgd door Ewoud Sanders, taalhistoricus en journalist bij NRC Handelsblad. Hij schrijft vooral over de geschiedenis van bepaalde woorden uitdrukkingen.
De titel van zijn voordracht luidt: De reïncarnatie van het boek: in zeven stappen een eigen digitale bibliotheek.

sanders boekenkastVoor zijn werk heeft Sanders in de loop der jaren een enorme boekencollectie over de Nederlandse taal verzameld.  Zijn bibliotheek omvatte wel dertig boekenkasten. Maar die veelheid ging vaak ten koste van het overzicht. Sommige boeken waren bovendien moeilijk toegankelijk, door het ontbreken van registers. Hij had bijvoorbeeld zo’n 200 spreekwoordenboeken. Maar hij gebruikt er meestal maar vier van, waar hij de beste informatie in vond. Hoe kon hij àl zijn boeken goed toegankelijk maken en meer rendement uit zijn bibliotheek halen?

De methode waar Sanders op uit kwam is eigenlijk al bekend sinds nov. 2007, toen de Koninklijke Bibliotheek ermee in het nieuws kwam. Hans Jansen, Directeur Research & Development, wilde vaart brengen in het digitaliseren van alle titels die in Nederland tussen 1800 en 1950 verschenen. Hij bedacht het plan om van elke titel één exemplaar uit de band te halen en de rugzijde ervan af te snijden. Daarna kon dat boek als een stapeltje losse vellen aan de scanner worden gevoerd.

sanders digitale bibliotheekSanders heeft deze methode op zijn eigen bibliotheek toegepast en verfijnd. Het resultaat is indrukwekkend. In plaats van die dertig boekenkasten heeft hij nu een draagbare harde schijf met 444 gigabyte aan gedigitaliseerde boeken. Alles in OCR gescand PDF formaat en geïndexeerd. De PDF’s zijn voorzien van handige titels (jaartal voorop) en opgeborgen in thematische mappen. Het zoeken naar bepaalde thema’s of sleutelwoorden is nu een kwestie van seconden. Het indexeringsprogramma waar Sanders voor koos, Isys Personal Edition, laat geavanceerde zoekacties toe, met truncaties, wildcards, Booleaanse operatoren etc. Ik ken het pakket niet, maar het lijkt mij voor dit doel zeker interessant. Zelf zou ik zelf geneigd zijn om in een vergelijkbare situatie (ook) AskSam, nu versie 7, in de strijd te gooien.

Voor een digitale bibliotheek moet je niet alleen, en zeker niet in de eerste plaats, denken aan het kapotsnijden van papieren boeken.
Sanders wijst er terecht op dat er al een wereld aan digitaal materiaal vrij beschikbaar is. Gratis te downloaden van het internet of over te nemen uit andere bronnen. Zijn devies: ga oogsten!

Vanochtend had ik met collega Raymond een gesprek over hoe wij binnen de hogeschool kunnen toewerken naar een relevante collectie digitale content, afgestemd op het onderwijs en optimaal toegankelijk gemaakt. Het is nodig om naar twee kanten te kijken. Wat is de behoefte, welke content gebruiken studenten en docenten nu zelf al? En wat is er beschikbaar, wat kunnen we zonder veel moeite nu al aan interessante content oogsten?
Ewoud Sanders sluit met zijn lezing daar naadloos bij aan. Zijn verhaal kan ik nog eens nalezen in een prachtig vormgegeven zilverkleurig boekje. Natuurlijk ga ik de tekst scannen, maar het boekje blijft heel..

Website Bert van Selmlezing.
Hier is ook het boekje met de lezing te bestellen (zolang nog voorradig)

Ewoud Sanders: Maak je eigen zoekmachine
(artikel n.a.v. de Van Selmlezing, Informatie professional, 2009, 10, 22-25

[Toevoeging 5 sept. 2010]  Het lijkt erop dat Isys Personal Edition inmiddels niet meer in deze vorm bestaat. Op de Isys site wordt het product hier en daar nog wel genoemd. Maar het staat niet meer in de productenlijst. Als desktop oplosssing wordt nu genoemd Isys Workgroup.

[30-01-2014] En ook AskSam lijkt intussen een stille dood te zijn gestorven…

About these ads

2 Reacties op “Ewoud Sanders: maak je eigen digitale bibliotheek

  1. Ik was er gister ook bij aanwezig. Ik moet zeggen dat ik niet echt heel erg onder de indruk was. In deze tijd van web 2.0 en bijna 3.0 was dit wel een heel erg 0.1 verhaal. Ieder zijn eigen digitale bibliotheekje en daar blijft iedereen verder van af… Ik snap de voordelen ervan, maar ik heb niet zo’n zin om 10.000en documenten te hernoemen en in mapjes met gestructureerde namen te stoppen. Denk aan iTunes en allerlei programma’s om muziek te taggen. Laten we boeken toch gewoon online taggen…?
    Misschien zijn er in de wetenschap teveel specialistische eilandjes waardoor kennisdelen niet nodig is. In mijn vakgebied is er een veel grotere groep mensen met vergelijkbare dingen bezig…

    • Ud0,
      blijkbaar heb je dan een punt gemist. Sanders gaf duidelijk aan wat het belang is van een goed ontsloten maar ook duidelijk begrensde verzameling teksten (corpus). Dat lijkt mij toch wat anders dan het taggen van boektitels op het web. Zijn lezing vond ik een prima voorbeeld van kennisdeling.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s