De VPRO besteedt deze week en ook daarna nog aandacht aan het thema De eeuwige jeugd van tegenwoordig. In de VPRO gids van deze week onder meer een artikel over Friese nozems (de Dingly Boys). En vanavond staat een aflevering gepland van Andere Tijden over de ‘verwilderde jeugd’.
Centraal staat het rapport Maatschappelijke verwildering der Jeugd; rapport betreffende het onderzoek naar de geestesgesteldheid van de massajeugd, in opdracht van de Minister van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen. (1952). Het rapport werd geproduceerd door het Instituut voor sociaal onderzoek van het Nederlandse volk. Samensteller was de gezaghebbende pedagoog M.J. Langeveld.
Documentairemaker Reinier van den Hout gaat in het Friese Harkema op zoek naar de geschiedenis van dit rapport en traceert enkele bewoners die wel een hartig woordje willen spreken over dat onderzoek naar de zogenaamde massajeugd, ruim een halve eeuw geleden. Citaat van Van den Hout: “Aanleiding voor de documentaire zijn de geluiden over bandeloosheid van de jeugd en de roep om normen en waarden van dit kabinet en vooral van Rouvoet”. (VPRO gids 2009, nr. 3)
Een exemplaar van het onderzoeksrapport en ook het bijbehorende Bronnenboek (de gebundelde verzameling onderzoeksgegevens) bevond zich in de bibliotheekcollectie van de voormalige Academie voor Sociale en Culturele Arbeid, waar ik ooit bibliothecaris was. Ik heb de publicaties diverse keren in handen gehad.
Het is eigenlijk een heel merkwaardig onderzoek geweest. Al van meet af aan was er onenigheid over de opzet. En ook na publicatie was er stevige kritiek. Pedagoog Frans Meijers geeft in de film zijn commentaar als wetenschapper: “In 1948 was er geen sociologie. Men pionierde. En achteraf kun je zeggen, ja, alle fouten zijn inderdaad gemaakt. En als je het Bronnenboek bekijkt, maar ook alle rapportages [...] dan zie je dat iedereen maar wat deed. En Langeveld, de samensteller van het rapport, zei feitelijk: ‘met knip- en plakwerk heb ik er iets moois van gemaakt’.”
Donderdag 29 jan. gaat Andere Tijden in op de jaren ‘80
Donderdag 5 feb. volgt een uitzending over Provo (jaren ’60)
Op /GeschiedenisTV zijn deze en komende week nog veel meer films, docu’s en begeleidende teksten te zien.
Meer lezen:
Frans Meijers en Manuela Du Bois-Reymon:
Op zoek naar een moderne pedagogische norm: beeldvorming over de jeugd in de jaren vijftig, het massajeugdonderzoek (1948-1952)
Acco, 1987. ISBN 10: 9033490196 / ISBN 13: 9789033490194
(Te lenen in de bibliotheek, of misschien nog antiquarisch te koop)
