De Pers, dinsdag 19 feb. 2008-02-24 ; NRC Handelsblad 23 en 24 feb. 2008
Dat Google bezig is met het digitaliseren van boeken is op zich weinig nieuws. Het is intussen wel bekend dat Google de ambitie heeft om een wereldwijde digitale bibliotheek op poten te zetten.
Nieuws is wel dat de universiteitsbibliotheek van Gent als eerste Nederlandstalige bibliotheek gaat deelnemen in Google Book Search. En niet in Europeana, wat voor een Belgische bibliotheek misschien iets meer voor de hand zou liggen. Op de nieuwspagina’s op site van de UB Gent wordt Europeana niet genoemd.
Het is duidelijk dat hier grote culturele en politieke belangen spelen. Het Europese initiatief rond “i2010″ en de European Digital Library, was overduidelijk een reactie op de activiteiten van Google.
Het begon allemaal in 2003 met Google Print: zoekresultaten uit de Google zoekmachine konden worden uitgebreid met (nog zeer beperkte) samenvattingen. In 2004 kwam de samenwerking met uitgevers goed op gang.
Uitgevers die ermee akkoord gingen, konden via Google hun publicaties geheel of gedeeltelijk fulltext toegankelijk maken. Naast dit Google Print Program for Publishers, werd het Google Print Library project opgezet, gericht op de content van bibliotheken. In 2005 had Google overeenkomsten met vijf grote bibliotheken (de universiteiten van Stanford, Harvard, Michigan en Oxford en de New York Public Library) om hun collecties of delen ervan te scannen en doorzoekbaar te maken.
De president van de Franse Nationale Bibliotheek, Jeanneney, zag in deze coöperatie echter een dreigend monopolie van de Engelstalige, en erger nog, de Amerikaanse informatiecultuur. Zijn tegenzet, ondersteund door de toenmalige Franse president Chirac, was het ontwerp van een Europese digitale bibliotheek. En dat niet alleen, ook het concept van een Europese zoekmachine “Quaero” moet gezien worden als een product van die culturele oppositie.
Op dit moment lijkt het er echter op dat de Fransen, onder invloed van Sarkozy, hun verzet grotendeels hebben opgegeven en nu zoeken naar een vorm van samenwerking met Google
Ook vanuit de techniek bekeken kan het gemakkelijk tot misverstanden komen over wat Google precies aan het doen is, zo blijkt uit dit artikel van Danny Sullivan.
Scannen, digitaliseren, het wil niet zeggen dat Google meteen een elektronische herdruk van het document maakt. Die complete digitale content komt pas beschikbaar op het moment dat de uitgever daarvoor toestemming geeft, of wanneer het copyright komt te vervallen. Maar Google kan de gescande content wel doorzoekbaar maken door hem te indexeren. Dat is iets anders dan online leesbaar maken. Je kunt zeggen dat Google Books (Zoeken naar Boeken met Google) een soort digitale kaartenbak of catalogus is, op basis van fragmenten van gescand materiaal. Waar het materiaal vanwege copyright niet volledig online getoond kan worden, moet je voor het oorspronkelijke document toch naar boekhandel of bibliotheek.
Een speciaal bussinessmodel voor het onderwijs om bij het gescande materiaal te komen zou heel mooi zijn. Zeer waarschijnlijk ben ik met dit idee niet orgineel. Ik zal eens gaan informeren bij uitgeverijen of daar al gedachten over zijn opgekomen.
Niet een pay-per-view model. Dat kan een bodemloze put worden. Redelijke campuslicenties.
Als al onze aanleverende uitgeverijen in dat model zouden gaan zitten, levert dat interessante mogelijkheden op.
Je bespaart me een blogpost, Jo Han
Zoals het artikel in de Pers ook al aangaf: Google heeft zeker een idee bij hun digitaliseringsproject maar het blijft speculeren wat dat precies is. Bij Gent (en de overige universiteitsbibliotheken) gaat het ook om oudere werken en zijn bibliotheken voornamelijk blij met dit iniatief vanuit standpunt van preservering. Wellicht stuurt Google zelf naar, of hopen ze op, een ontwikkeling waarin in het kader van open access en preservering van het culturele erfgoed er een uitzondering gemaakt wordt in de mondiale auteurswetgeving. Dit zou nl. volgens mij de enige mogelijkheid zijn om daadwerkelijk zelf in hun Book Search alle miljoenen boeken digitaal aan te kunnen bieden. Voorzien van AdSense en GoogleWords natuurlijk want ze doen het niet voor niets
@Erik: een apart model voor onderwijs zie ik niet snel gebeuren. Google pakt bewust wat oudere werken en richt zich echt op de grote getallen van wat je de main body van globale (voornamelijk engelstalige) literatuur. Hier willen ze iets mee wat op dit moment in elk geval tegen alle auteursrechtwetgeving in gaat en los wellicht van de techniek, weet ik wel 100% zeker dat uitgeverijen hun actuele fondsen niet als emmertje water willen laten opgaan in de oceaan die Google Books heet.
Als Google van plan is om licenties voor alle content af te sluiten en op basis daarvan hun dienst aan te bieden, wat me bijzonder onwaarschijnlijk en duur lijkt, dan zou er wel gekeken kunnen worden hoe o.a. in Nederland uitgevers met hun actuele fondsen kunnen aanhaken op het Google platform, zonder nu daadwerkelijk onderdeel uit te maken van Google Books. Maar goed, dit is 1 en al speculeren